Ο Κατασκευαστικός Τομέας στην Κύπρο 2011 - 12

 

Προκλήσεις και  Προοπτικές της Οικοδομικής Βιομηχανίας εν μέσω Οικονομικής Κρίσης

 

Σύντομη Περιγραφή

Παραθέτουμε τις σημαντικότερες εξελίξεις στον Κατασκευαστικό Τομέα κατά το 2011-12 από οικονομικής και στατιστικής άποψης. Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία, το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) της Κύπρου το 2011 υπολογίζεται σε 15.1 δις. Ευρώ σε σταθερές τιμές (2005 βάση) ενώ η συνεισφορά του Κατασκευαστικού τομέα στο Α.Ε.Π. υπολογίζεται σε 1.07 δις. Ευρώ. (7% συνεισφορά στο Α.Ε.Π. της οικονομίας της Κύπρου) ακολουθώντας τα τελευταία 4 χρόνια μια συνεχή φθίνουσα πορεία. Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στον Κατασκευαστικό τομέα αντανακλώνται στα πιο κάτω:

• μειωμένους κύκλους εργασιών των εργοληπτικών επιχειρήσεων,

•χαμηλή επιχειρηματική δραστηριότητα,

•μειωμένη ζήτηση για κατασκευαστικές επενδύσεις,

•μειωμένη ρευστότητα των επιχειρήσεων,

•δυσκολίες δανειοδότησης / χρηματοδότησης, και

•καθυστερήσεις ή ακόμη και παγοποιήσεις που παρατηρούνται στις πληρωμές εκτελεσθείσας εργασίας.

 

•Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι, ο κύκλος εργασιών του Κατασκευαστικού τομέα συρρικνώθηκε από τα 3,057 δις. Ευρώ το 2008 στα 2.1 δις. Ευρώ το 2011 δηλ. μείωση 31,3%, με αποτέλεσμα ο μέσος μηνιαίος όρος των ανέργων στον τομέα να αυξηθεί από 902 άτομα το 2008 σε 6126 άτομα τον Αύγουστο του 2012 δηλ. αύξηση 580%.

 

Καλπάζει η ανεργία- Η μεγάλη μας  ανησυχία

 

Ο μέσος όρος ανέργων ανά μήνα κατά τα έτη 2007 και 2008 κυμαινόταν στους 902-936.

• Το 2011 αυτός ο μέσος όρος εκτοξεύθηκε στους 4,424.

• Σήμερα βρίσκεται δυστυχώς στους 6,126.

• Οι μεταβολές της ανεργίας σε ποσοστά τρομάζουν: 187.96% από το 2008 στο 2009 (943 2,598) 34.62% από το 2009 στο 2010 (2,598 3,497) 26,49% από το 2010 στο 2011 (3,497 4,424) 38,48% από το 2011 στο 2012 (4,424 6,126)*

 

Ο Κατασκευαστικός  Τομέας σε αριθμούς…  

 

* O Κρατικός Αναπτυξιακός Προυπολογισμός που αφορά τις Κατασκευές για το 2012 είναι περίπου 415 εκ. Ευρώ. * Υποθέτουμε Yλοποίηση 60% του κρατικού αναπτυξιακού προυπολογισμού που αφορά τις Κατασκευές για το 2012, (το 2011 ήταν 70.2%, το 2010 ήταν 75.9%, το 2009 ήταν 71.5% και το 2008 ήταν 68.8%)

 

Δείκτης Κατασκευαστικής Βιομηχανίας

 

Την περίοδο Απρίλιος – Αύγουστος του 2012 οι Δείκτες που αφορούν στη Δραστηριότητα της Κατασκευαστικής Βιομηχανίας παραμένουν, δυστυχώς, κοντά στα χαμηλότερα τους επίπεδα. Ταυτόχρονα, είναι εξαιρετικά σημαντικό το γεγονός ότι η διαχρονική τάση δεν δείχνει καθόλου σημεία ανάκαμψης, τουναντίον συνεχίζει να είναι καθοδική.

 

•Οι κυριότεροι λόγοι που οι εργοληπτικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πρόβλημα είναι η ανεπαρκής ζήτηση, τα προβλήματα ρευστότητας / δανειοδότησης, η οικονομική κρίση και ο ανταγωνισμός από άλλες κυπριακές εργοληπτικές εταιρείες.  

•Το πρόβλημα Ανεργίας στον Κατασκευαστικό Τομέα φαίνεται να επιδεινώνεται αυτούς τους μήνες (Απρίλιο - Αύγουστο 2012). Δυστυχώς, η σημαντική επιδείνωση τους τελευταίους 4 μήνες έχει παρατηρηθεί στους εργολάβους όλων των επαρχιών.

 

Ακόμη ένας Δείκτης που επιβεβαιώνει τη μεγάλη κρίση που περνά ο Κατασκευαστικός Τομέας είναι ο Δείκτης Μηνών για την Ολοκλήρωση Υφιστάμενων Εργασιών που βλέπουμε να μειώνεται αργά αλλά σταθερά τα τελευταία δύο χρόνια και τώρα να βρίσκεται κοντά στο χαμηλότερο του σημείο (μέσος όρος 7 μήνες εναπομείναντων εργασιών με τα υφιστάμενα συμβόλαια).

•Την ίδια στιγμή, η τάση όσον αφορά στη ζήτηση από τους καταναλωτές / επενδυτές συνεχίζει να ακολουθεί καθοδική πορεία.

•Ο Δείκτης Αγοράς / Οικοδόμησης οικίας εντός 12 Μηνών, βρίσκεται στο 2% που είναι κοντά στο χαμηλότερο επίπεδο που τον βρίσκουμε από την αρχή της έρευνας, ενώ σε πολύ χαμηλά επίπεδα βρίσκεται επίσης και ο Δείκτης Ανακαίνισης εντός 12 Μηνών όπου κυμαίνεται γύρω στο 4%.

 

Μέτρα που πρέπει να λάβει το κράτος Στο σημείο αυτό σας αναφέρω ότι η ΟΣΕΟΚ από το Νοέμβριο του 2008 και κάθε χρόνο αποστέλλει και κοινοποιεί στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και όλα τα Κοινοβουλευτικά κόμματα εισηγήσεις , αρχικά για σκοπούς πρόληψης και ελαχιστοποίησης των διαφαινόμενων ζημιών και επιπτώσεων που θα προκαλούνταν στον τομέα λόγω και της παγκοσμίας οικονομικής κρίσης και αργότερα δραστικά μέτρα για αντιμετώπιση της. Σε κάθε περίπτωση τα μέτρα αναπροσαρμόζονταν σύμφωνα και με την κατάσταση τόσο του τομέα όσο και της οικονομίας του τόπου γενικότερα. Οι τελευταίες μας εισηγήσεις στάλθηκαν τον Μάρτιο του 2012. Κοιτάζοντας τις σήμερα οι πλείστες δεν θα μπορούσαν να προταθούν γιατί πλέον έχουν καθιστή ετεροχρονισμένες , αναποτελεσματικές ή και ανεφάρμοστες. Συμπερασματικά τα όσα ακολούθως προτείνουμε μπορεί την ερχόμενη εβδομάδα να είναι ετεροχρονισμένα, αναποτελεσματικά ή και ανεφάρμοστα. Συνεισφορά του Δημοσίου

•Πλήρης Υλοποίηση των Κρατικών Αναπτυξιακών Προϋπολογισμών που αφορούν στις Κατασκευές για τα επόμενα χρόνια και εξεύρεση τρόπων άμεσης προώθησης κατασκευαστικών έργων που αφορούν στον Ημικρατικό Τομέα και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση (Δήμους και Κοινότητες).

•Άμεση έναρξη των διαδικασιών για υλοποίηση των «ώριμων» έργων του Δημοσίου. Παραδείγματα τέτοιων «ώριμων» έργων, των οποίων η υλοποίηση θα δώσει άμεσα ώθηση στην ανάπτυξη, στην στήριξη του Κατασκευαστικού τομέα και της απασχόλησης μέσω της δημιουργίας πολλών νέων θέσεων εργασίας.

•Χρήση Μεθόδων Κατασκευής, όπως τα Αυτοχρηματοδοτούμενα Έργα, BOTs, PPPs, κ.α. στις περιπτώσεις που το Δημόσιο αδυνατεί να χρηματοδοτήσει τα έργα (πάντοτε με σωστές και διαφανείς διαδικασίες που να προάγουν την ποιοτική αρχιτεκτονική, ενεργειακή απόδοση και γενικά την ποιότητα των έργων).

 

Επιτάχυνση των διαδικασιών και καταπολέμηση των καθυστερήσεων / παγοποιήσεων όσον αφορά στις πληρωμές του Δημοσίου, τόσο για Έργα του Δημοσίου όσο και για τις αποζημιώσεις για απαλλοτριώσεις γης / ακινήτων οι οποίες εκκρεμούν εδώ και αρκετά χρόνια.

•Εισαγωγή κονδυλίων στον Κρατικό Προϋπολογισμό και Απορρόφηση κονδυλίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση που θα αφορούν Έργα Αναβάθμισης των Δημοσίων Κτιρίων, σχετικά με την ενεργειακή τους απόδοση, θερμομόνωση, αντισεισμικότητα, καθώς επίσης και την ανακαίνιση και συντήρηση τους.

•Έμφαση στο σχεδιασμό και υλοποίηση νέων Αναπτυξιακών Δημοσίων Έργων που αφορούν στην “Πράσινη” Ανάπτυξη και στην επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων για το 2020 όσον αφορά στην παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και στην εξοικονόμηση ενέργειας.

 

Συνεισφορά του Ιδιωτικού Τομέα

 

Παροχή κινήτρων οικονομικών και μη, ή/και απορρόφηση Ευρωπαϊκών Κονδυλίων: Α. σε επιχειρήσεις ανάπτυξης γης, επιχειρήσεις άλλων οικονομικών κλάδων και νοικοκυριά για συγκεκριμένη περίοδο, με σκοπό την επένδυση σε κατασκευαστικά έργα, όπως: 1. κατάργηση των μεταβιβαστικών τελών όπου υπάρχει Φόρος Προστιθέμενης Αξίας,  2. μείωση του συντελεστή Φ.Π.Α. στο 5% για όλες τις συναλλαγές του Κλάδου, 3. μείωση του Φόρου Κεφαλαιουχικών Κερδών, 4. αύξηση των αφορολόγητων ποσών, 5. μείωση του χρόνου απόσβεσης, και 6. αύξηση συντελεστή δόμησης σε επιλεγμένες περιοχές.

 

Β. στον ιδιωτικό τομέα και νοικοκυριά για Έργα Αναβάθμισης και Συντήρησης των κτιρίων / κατοικιών / γραφείων / πολυκατοικιών σχετικά με την ενεργειακή τους απόδοση, θερμομόνωση και αντισεισμικότητα, καθώς επίσης και την ανακαίνιση και συντήρηση τους.

 

1.Υλοποίηση νέων Έργων “Πράσινης” Ανάπτυξης και για την επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων για το 2020, (παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και στην εξοικονόμηση ενέργειας) και εισαγωγή «Πράσινων» Δανείων (με χαμηλό ή μηδενικό επιτόκιο).

 

2. Άμεση αξιοποίηση των κινήτρων για ανακαίνιση και αναβάθμιση των ξενοδοχειακών μονάδων.

 

3. Μείωση της γραφειοκρατίας και άλλων αγκυλώσεων που εμποδίζουν ή καθυστερούν τις κατασκευαστικές επενδύσεις / αναπτύξεις, μέσω της εισαγωγής του θεσμού Ενιαίας Αρχής Ανάπτυξης και της Μονοθυριδικής Πρόσβασης, την επέκταση του θεσμού του αυτοέλεγχου των ιδιωτών αρχιτεκτόνων και πολιτικών μηχανικών, τη θεσμοθέτηση της δεσμευτικής προκαταρκτικής πολεοδομικής άδειας, την ανάθεση στον ιδιωτικό τομέα διαδικασιών που προηγούνται της έκδοσης τίτλων ιδιοκτησίας κ.ά.

4. Άμεσες ενέργειες για μείωση των Επιτοκίων, τα οποία ακολουθούν συνεχώς ανοδική πορεία, που έχουν σχέση με κατασκευαστικές / αναπτυξιακές επενδύσεις, καθώς επίσης και των επιτοκίων για στεγαστικά δάνεια.

 

“Οικοδομώντας την Ανάπτυξη για το Μέλλον της Κύπρου” Καταληκτικά…

 

• Οι αριθμοί και η στατιστική αντικατοπτρίζουν πλήρως τη ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ του Κατασκευαστικού Τομέα για την Κυπριακή Οικονομία και την Κοινωνία γενικότερα.

• Οι αριθμοί και η στατιστική απεικονίζουν τη ΔΥΣΑΡΕΣΤΗ και ταυτόχρονα ΔΥΣΚΟΛΗ κατάσταση που διέρχεται ο Τομέας των Κατασκευών τα τελευταία 3 χρόνια.

• Ο Κατασκευαστικός Τομέας χρειάζεται άμεση ΣΤΗΡΙΞΗ αφού η δική του ΑΝΑΚΑΜΨΗ θα ωθήσει την ΑΝΑΠΤΥΞΗ όλων των συναφών Κλάδων και της Κυπριακής Οικονομίας στο σύνολο της.

• Ο Κατασκευαστικός Τομέας χρειάζεται άμεση ΣΤΗΡΙΞΗ αφού η δική του ΑΝΑΚΑΜΨΗ θα συμβάλει στην ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ της Ανεργίας και ταυτόχρονα θα λιγοστέψουν οι πιθανότητες ή και οι πειρασμοί για αύξηση της εγκληματικότητας και δημιουργίας σειράς κοινωνικών προβλημάτων.

 

Για όλους τους πιο πάνω λόγους πιστεύουμε ότι ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ οφείλουμε να Στηρίξουμε τον Κατασκευαστικό Τομέα ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ έτσι την ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

 

Οι Εισηγήσεις της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Κατασκευαστών (F.I.E.C)…

 

• Ανάπτυξη ενός φιλόδοξου αλλά εφικτού οράματος για την Αειφορία των Κατασκευών (sustainable construction).

• Επιτάχυνση των διαδικασιών λήψης αποφάσεων και υλοποίησης των Ώριμων Έργων.

• Αναβάθμιση και Συντήρηση των Υφιστάμενων Υποδομών και Επένδυση σε Νέα Έργα που θα συνεισφέρουν στην Μακροχρόνια Ανάπτυξη.

• Υποστήριξη της χρήσης των Μεθόδων ΒΟΤ και PPPs (public-private partnerships).

• Επένδυση στην Ανακαίνιση των Κτιρίων στοχεύοντας στην βελτίωση της ενεργειακής τους απόδοσης.

 

• Εφαρμογή Μειωμένων Συντελεστών Φ.Π.Α. σε εργασίες που αφορούν νέες κατοικίες και ανακαίνιση κτιρίων.

 

• Αποφυγή κουλτούρας “προστασίας” της αγοράς (protectionism) και επικέντρωση των πόρων σε κουλτούρα “βελτίωσης” της αγοράς.

 

• Προώθηση της χρήσης Ευέλικτων Μορφών Απασχόλησης όπου αυτό είναι εφικτό. • Καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και άλλων αρνητικών αγκυλώσεων με στόχο την όσο το δυνατό πιο γρήγορη έναρξη των Έργων. • Διασφάλιση Έγκαιρων Πληρωμών από τους Ιδιοκτήτες των Έργων (κυρίως το Δημόσιο) και Διευκόλυνση της πρόσβασης των Εργοληπτικών Επιχειρήσεων στη Δανειοδότηση (κυρίως των Mικρομεσαίων).

 

Οι Βασικότερες Ενέργειες άλλων Κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης…

 

• Κίνητρα για επενδύσεις σε ενεργειακή απόδοση και θερμομόνωση κτιρίων και κατοικιών (κυβερνητικών και μη).

• Μέτρα Καταπολέμησης των καθυστερήσεων στις πληρωμές.

• Μέτρα κατά της γραφειοκρατίας και απλοποίηση διαδικασιών.

• Παροχή κονδυλίων και διευκόλυνση με διαδικασίες για Δημαρχεία και Κοινότητες για Έργα.

• Μέτρα για απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων που αφορούν Κατασκευαστικές Επενδύσεις

• Μειωμένος Συντελεστής Φ.Π.Α για οικοδομικές εργασίες μέχρι ενός ποσού (π.χ. 50.000 ευρώ), για ανακαινίσεις και για κοινωνική στέγαση

• Καταβολή Φ.Π.Α όχι μηνιαία αλλά τριμηνιαία.

• Ώθηση νέων Έργων Υποδομής (π.χ. δρόμοι, γεφύρια, νοσοκομεία, νηπιαγωγεία, λιμάνια, πανεπιστήμια, δημόσια κτίρια, στρατόπεδα κτλ.).

• Ευρεία Χρήση Μεθόδων PPP και ΒΟΤ.

• Ορισμός σταθερών τιμών προσφοράς για καταπολέμηση των ασυνήθιστα χαμηλών προσφορών σε Έργα του Δημοσίου.

• Προσπάθειες για Μείωση Επιτοκίου των Στεγαστικών Δανείων και υιοθέτηση των “Πράσινων” Δανείων. • Μειωμένο Φ.Π.Α για πωλήσεις ακινήτων για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

 

Μέσα από οποιαδήποτε κρίση, υπάρχουν ευκαιρίες βελτίωσης και προόδου για το κράτος, τους επιχειρηματίες του τομέα και τους εργαζόμενους σ’ αυτόν. Χρειάζεται αναδιοργάνωση της κρατικής μηχανής με στόχο και το νοικοκύρεμα των δημοσίων οικονομικών. Αναδιοργάνωση των επιχειρήσεων, με στόχο την αύξηση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητάς τους. Αύξηση των ικανοτήτων/δεξιοτήτων των εργαζομένων, με στόχο την ανταγωνιστικότητά τους στην αγορά εργασίας.

 

 

 

 

Ανασκόπηση Κατασκευαστικού Τομέα για το 2011


Παραθέτουμε τις σημαντικότερες εξελίξεις στον Κατασκευαστικό Τομέα κατά το 2011 από οικονομικής και στατιστικής άποψης. Ταυτόχρονα παρουσιάζονται, για το 2011, οι εκτιμήσεις για το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) της Κύπρου, το ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας γενικά και του Κατασκευαστικού Τομέα ειδικότερα.

Ο ρυθμός ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2011 ήταν αρνητικός και υπολογίζεται σε -0,7% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2010. Aρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης παρουσίασε ο δευτερογενής τομέας της οικονομίας (Κατασκευές, Βιομηχανία, Ηλεκτρισμός), όπως επίσης οι τομείς του Εμπορίου και των Μεταφορών. Θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης παρουσίασαν οι τομείς του Τουρισμού, των Τραπεζών και των Υπηρεσιών (Δημόσια διοίκηση, Εκπαίδευση, Υγεία, λοιπές υπηρεσίες).

Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία, το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (Α.Ε.Π.) της Κύπρου το 2011 υπολογίζεται σε 15153 εκ. Ευρώ σε σταθερές τιμές (2005 βάση) ενώ η συνεισφορά του Κατασκευαστικού τομέα στο Α.Ε.Π. υπολογίζεται σε 1068 εκ. Ευρώ. (7% συνεισφορά στο Α.Ε.Π. της οικονομίας της Κύπρου).

Με βάση τα αποτελέσματα της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού, που διενεργείται σύμφωνα με Ευρωπαϊκό Κανονισμό, για το 4ο τρίμηνο του 2011, ο αριθμός των εργαζομένων ανερχόταν στις 369,6 χιλιάδες άτομα (άνδρες 200,8 χιλιάδες και γυναίκες 168,8 χιλιάδες).

Με βάση τα στοιχεία που τηρούνται στα Επαρχιακά Γραφεία Εργασίας, ο αριθμός των εγγεγραμμένων ανέργων στο τέλος Δεκεμβρίου 2011, έφτασε τα 32.895 πρόσωπα. Σε σύγκριση με το Δεκέμβριο του 2010 σημειώθηκε αύξηση 7.202 προσώπων ή 28,0%.

Η απασχόληση στον Κατασκευαστικό τομέα μειώθηκε από περίπου 40.1 χιλιάδες άτομα το 2010 σε περίπου 38.5 χιλιάδες άτομα το 2011 και αποτελεί το 10.5% του επικερδώς απασχολούμενου πληθυσμού. Οι δε εγγεγραμμένοι άνεργοι στον τομέα για την περίοδο Ιανουάριος – Δεκέμβριος του 2011 ήταν κατά μέσο μηνιαίο όρο 4424 σε σχέση με 3497 εγγεγραμμένους ανέργους κατά μέσο μηνιαίο όρο για το 2010 (αύξηση 26.5%). Ο αριθμός των εγγεγραμμένων ανέργων στον Κατασκευαστικό τομέα στο τέλος Μαρτίου 2012 έφτασε τα 6365 πρόσωπα.

Κατά την περίοδο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2011 εκδόθηκαν 7.506 άδειες οικοδομής, παρουσιάζοντας μείωση 14,5% έναντι της αντίστοιχης περιόδου του προηγούμενου έτους. Η συνολική αξία των αδειών αυτών μειώθηκε κατά 21,8% και το συνολικό εμβαδόν κατά 22,8%. Ο αριθμός των οικιστικών μονάδων παρουσίασε μείωση της τάξης του 38,2%.Οι άδειες οικοδομής συνιστούν σημαντική ένδειξη για τη μελλοντική δραστηριότητα στον Κατασκευαστικό τομέα.

Τέλος, ο Δείκτης Τιμών Κατασκευαστικών Υλικών για την περίοδο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2011, σημείωσε αύξηση 4,12% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2010.